/ BLOG FOTO VIDEO

Lampy LED w video i fotografii

Fotografia studyjna, Inne, Poradniki, Sprzęt Fotograficzny, Sprzęt Video,

Lampy LED w branży foto-video sukcesywnie wypierają tradycyjne źródła oświetlenia, oferując między innymi: mniejsze gabaryty, dłuższą żywotność i większą energooszczędność. Co warte wspomnienia, część z nich umożliwia pracę bez stałego źródła prądu oferując zasilanie bateryjne. Mając przed sobą aż tyle atutów trudno nie odnieść wrażenia, że czas klasycznych halogenów i świetlówek w świecie fotografii i branży video dobiega końca.

Technologia przyszłości z lat 60′ ubiegłego wieku

Lampy LED w video i fotografii - ojcowie technologii

Ojcowie technologii LED – Oleg Łosiew (z lewej) oraz Nick Holonyak Jr (z prawej).

To może zabrzmieć dziwnie, ale korzenie technologii LED (ang. light-emitting diode) sięgają lat 20′ XX wieku, kiedy to radziecki technik radiowy Oleg Łosiew odkrył, że diody stosowane w odbiornikach radiowych emitują światło. Zasady działania diody elektroluminescencyjnej opisał w kilkudziesięciu publikacjach naukowych. Odkrycie Łosiewa musiało jednak poczekać aż do początku lat 60′, kiedy to amerykański inżynier Nick Holonyak Jr. opracował pierwszą diodę LED – stąd to właśnie jemu przypisywane jest jej wynalezienie.

Działanie LEDów polega na zjawisku poruszanej już w tym wpisie elektroluminescencji – czyli świeceniu obiektów wywołanym przez prąd elektryczny płynący przez materiał półprzewodnikowy. Owe półprzewodniki zbudowane są z dwóch warstw, gdzie w momencie pojawienia się prądu zachodzi zjawisko przeskakiwania elektronów z jednej na drugą – tak w dużym skrócie powstaje energia świetlna.

Aby technologia LED a wraz z nimi popularne lampy LED trafiły pod strzechy musiało minąć jeszcze ponad 40 lat. Tak oto początkowo wykorzystywane w przemyśle i zaawansowanej elektronice, krok po kroku, zdobywały kolejne przestrzenie do rozwoju. W końcu popularne LEDy znalazły zastosowanie w fotografii i filmie – głównie cenione w branży za mobilność oraz wysoką energooszczędność.

Charakterystyka LEDów

"Lampy

@dmitrimaruta – Adobe Stock

We wstępie poruszyliśmy kwestię wypierania tradycyjnych źródeł światła przez lampy LED. Zastanówmy się na chwilę co miało wpływ na tendencję rezygnacji z klasycznych źródeł światła w świecie video i fotografii. Spróbujmy zebrać te cechy, które przemawiają za wyborem LEDów:

1. Oszczędność

Trudno nie odnieść się bezpośrednio do największego atutu źródeł LED czyli ich efektywności. Rzućmy okiem na konkretne liczby. Podczas gdy tradycyjna żarówka w ciągu godziny zużywa 70W, dioda LED do wytworzenia takiej samej ilości światła potrzebuje zaledwie 9-10W. Dodajmy do tego kwestę żywotności, gdzie w diodach LED standardem jest czas eksploatacji minimum 30 000 godzin – w tym czasie musielibyśmy zużyć od 15 do 30 standardowych żarówek. Warto w tym momencie wspomnieć o tak ważnej w obecnych czasach ekologii – wykorzystując żarówki LED dbamy o środowisko ograniczając zużycie źródeł światła oraz energii potrzebnej do jego wytworzenia.

2. Efektywność

Przygotowanie setupu na plan zdjęciowy, nie wymaga dodatkowego czasu na rozgrzanie żarówek, czy rozprowadzenia gazu w świetlówkach. Co więcej, LEDy podczas świecenia nie emitują tak dużej ilości ciepła, które podczas dłuższych sesji utrudnia pracę.

3. Gabaryty

Ze względu na zastosowaną technologię, która ulega ciągłemu rozwojowi i miniaturyzacji, lampy LED osiągają coraz mniejsze gabaryty. Jeżeli mielibyśmy porównać rozwiązania typowo studyjne, to panel LED zestawiony z lampą halogenową czy świetlówkową wypada bardzo korzystnie. Mniejsze wymiary to możliwość składowania lub transportu większej ilości tych samych przedmiotów. Standardowa walizka lub torba pomieszczą kilka płaskich paneli LED zamiast jednej dużej lampy kwarcowej nie wspominając o reflektorach z wrotami. Mało tego, takie lampy nie wymagają użycia ciężkich i dużych statywów oświetleniowych, które dodatkowo ograniczają możliwości poruszania się po studiu.

4. Uniwersalność

Lampy LED spełniły oczekiwania zarówno fotografów jak i filmowców. Obie grupy zyskały ciekawą alternatywę oświetlenia swoich planów nie tylko w studiach, ale i także w plenerze. Nie bez znaczenia jest fakt, że część z nich korzysta z opcjonalnego zasilania lub akcesoriów w standardzie lamp studyjnych. Wszelkie mocowania i gwinty są zunifikowane, tak by maksymalnie wykorzystać potencjał lamp przy zachowaniu minimalnych kosztów inwestycji.

5. Większe możliwości

Zaawansowane źródła światła oparte na technologii LED bardzo często wyposażone są w specjalne układy sterujące, które maksymalnie ograniczają efekt falowania, czy migotania światła. Co więcej, niektóre z nich oferują możliwość dostosowania temperatury barwowej emitowanego światła do zastanych warunków. To bardzo istotne, zwłaszcza podczas realizacji planów filmowych w miejscach o nietypowym lub dynamicznym oświetleniu.

Reflektor LED 100W FreePower CD1000 z soczewką skupiającą
Sprawdź >
Lampa światła ciągłego LED Jinbei EF-200 wbudowany odbiornik
Sprawdź >
Lampa pierścieniowa LED Yongnuo YN608 RGB 5500K reg. RGB, 5500K
Sprawdź >

Lampy LED – sposoby klasyfikowania

Lampy LED możemy sklasyfikować na kilka sposobów. Najpopularniejszy z nich opiera się na rozróżnieniu źródeł światła ze względu na zastosowany układ diod LED – wówczas podział wygląda następująco:

Żarówki LED z gwintem E27 / E14

Lampy LED w video i fotografii - żarówki LED

Najpopularniejsze z nich posiadają diody ukryte za mleczną kopułką przypominającą bańkę klasycznej żarówki. Mniej popularne są wysadzane diodami na wierzchu konstrukcji przywodząc na myśl kolbę kukurydzy. Obie konstrukcje rożni charakterystyka świecenia: te pierwsze świecą delikatniejszym światłem skierowanym na wprost, drugie zaś świecą dookoła konstrukcji tworząc charakterystyczną poświatę. Żarówki z tradycyjnym gwintem stanowią rozwiązanie pomostowe. Nie wymagają drastycznych zmian w wyposażeniu studia. Do wykorzystania takich LEDów wystarczą proste uchwyty z gwintem E27 opcjonalnie doposażone w parasolki. Zwykle spotykane w budżetowych realizacjach lub domowych atelier.

Lampy z punktową diodą LED

Lampy LED w video i fotografii - Punktowe lampy LED

Występują w dwóch wariantach: lampy z możliwością mocowania modyfikatorów światła (na przykład z mocowaniem typu Bowens) oraz klasycznego reflektora z wrotami. Charakteryzuje je pojedyncza dioda LED o wysokiej mocy – nawet powyżej 200W (odpowiednik tradycyjnej żarówki 2000W). W porównaniu do żarówek LED oferują one możliwość regulacji natężenia oświetlenia lub zmiany stopnia skupienia snopu światła (reflektory z soczewką fresnela). Ze względu na oferowane możliwości nie należą do najtańszych źródeł światła, jednak mimo to znajdują swoją rzeszę odbiorców głównie wśród fotografów rodzinnych (najczęściej wybierane na sesje niemowlęce) oraz w studiach nagrań video.

Panele LED

Lampy LED w video i fotografii - panele LED

Najczęściej spotykane w branży video – bardzo popularne ze względu na gabaryty i możliwość zasilnia bateryjnego często pokrewnego z zasilaniem kamer. Wyróżniają się płaską obudową, gdzie na jej froncie mocowane są rzędy małych diod LED. Ostatnio w panelach LED stosowane są diody o zmiennej temperaturze barwowej a nawet diody LED RGB oferujące mieszanie kolorów w zakresie przestrzeni barw RGB! Ich największym atutem jest mobilność – w miejscu jednej standardowej lampy z punktową diodą LED zmieścimy dwa lub nawet trzy panele nie zwiększając przy tym masy zestawu. Przy okazji warto wspomnieć o zasilaniu bateryjnym, ponieważ urządzenia te wspierają zasilanie akumulatorami wykorzystywanymi w branży video (najczęściej ogniwa NP-F lub z mocowaniem V-mount). Panele LED z powodzeniem wypierają ciężkie zestawy oświetleniowe dla telewizyjnych reporterów.

Na co należy zwrócić uwagę przy wyborze lampy LED?

Użyteczne parametry

Lampy LED w video i fotografii - Użyteczne parametry

@Shanghai Jinbei photographic equipment industry Co., Ltd. – Lampy z serii Jinbei EF

W pierwszej kolejności powinniśmy zwrócić uwagę na jakość emitowanego światła, zwłaszcza jeżeli zależy nam na dobrym odwzorowaniu barw. Być może część z Was już spotkała się z tajemniczym wskaźnikiem CRI (ang. Colour Rendering Index) – wyrażanym w jednostkach Ra. Określa on stopień jakości odwzorowania barw oświetlanych przedmiotów. Na przykład współczynnik CRI równy Ra 100 oznacza, że przedmiot oglądany w takim świetle ma kolory odwzorowane tak jakby był oświetlony naturalnym światłem słonecznym.

Innym istotnym wskaźnikiem, który charakteryzuje profesjonalne lampy LED jest opracowany w 2012 r. TLCI (ang. Television Lighting Consistency Index). Ma on za zadanie określić poziom zastosowanej korekcji barwnej w kamerach, związany z niedoskonałością oświetlenia. Im wyższy jego wskaźnik tym oświetlenie wymaga mniejszej korekty barwnej – TLCI równe 100 oznacza, że w danym oświetleniu kamera idealnie rejestruje barwy.

Trzeci, jednak nie mniej istotny element to natężenie oświetlenia wyrażane w Luksach (lx). W dużym skrócie określa ono ilość światła padającego na daną powierzchnię co w praktyce pozwala ocenić warunki świetlne panujące we wnętrzach lub jasność oświetlenia powierzchni. Dla przykładu natężenie oświetlenia w standardowym studiu tv wynosi około 1000 lx, a dla bezchmurnego dnia (orientacyjnie) na równiku 100 000 lx.

Możliwość alternatywnego zasilania

Lampy LED w video i fotografii - Możliwość alternatywnego zasilania

@Shanghai Jinbei photographic equipment industry Co., Ltd. – Zasilanie bateryjne w lampach Jinbei EF

Niski pobór prądu przy zachowaniu wysokiej mocy sprawiły, że lampy LED szybko dostosowano do zasilania bateryjnego. Tym samym spełniono sny wielu filmowców o niezależnym źródle zasilania. Warto zwrócić uwagę, że popularne LEDy zazwyczaj wykorzystują ogniwa już znane branży foto-video – najczęściej są to baterie NP-F lub te z mocowaniem V-Mount. Taki stan rzeczy pozwala ograniczyć koszty związane z użytkowaniem sprzętu do niezbędnego minimum. Co więcej, lampy dedykowane dla szerszego grona odbiorców posiadają możliwość zasilania z klasycznych paluszków. W przypadku, kiedy pracujemy w większości w plenerach czy na wyjazdach warto zastanowić się nad lampami zasilanymi bateryjnie.

Zastosowanie dodatkowych modyfikatorów

Lampy LED w video i fotografii - zastosowanie dodatkowych modyfikatorów

@Shanghai Jinbei photographic equipment industry Co., Ltd. – Mocowanie typu Bowens w lampach Jinbei EF

Ze względu na charakterystyczne, ostre światło LED, producenci lamp i paneli oferują szereg modyfikatorów oświetlenia. Popularne panele LED zwykle wyposażone są w dedykowane dyfuzory, które pomagają osiągnąć bardziej miękkie i przyjazne dla oka światło. Najbardziej uniwersalne rozwiązanie oferują lampy z punktową diodą LED – często wyposażone są bagnety mocowań akcesoriów wykorzystywanych w fotografii. W ten sposób można efektywnie wykorzystać sprzęt dostępny w studiu bez konieczności inwestowania w dedykowane softboxy czy parasolki.

Sterowanie bezprzewodowe

Lampy LED w video i fotografii - Sterowanie bezprzewodowe

@Shanghai Jinbei photographic equipment industry Co., Ltd. – Odbiornik 2.4 GHz w lampach światła ciągłego

Podczas pracy z kilkoma źródłami oświetlenia bardzo istotna jest możliwość kontrolowania ich w tym samym momencie. Wśród modeli lamp LED spotkamy takie, które oferują możliwość zdalnego sterowania parametrami za pomocą łączności radiowej lub Bluetooth. Sterowanie radiowe umożliwia sparowanie nawet kilkunastu lamp z możliwością podzielenia ich na grupy w zależności od naszych oczekiwań. Oprócz tego daje możliwości zarządzania lampami z dużej odległości, co w dużych studiach lub plenerze bywa zbawieniem. W przeciwieństwie do pilotów radiowych, łączność Bluetooth nie wymaga dodatkowego urządzenia – wystarczy aplikacja zainstalowana na smartfonie.

Data: Maj 20, 2020
Autor: Fripers
Udostępnij: