/ BLOG FOTO VIDEO

Filtry kolorowe – jak je wykorzystać?

Inne, Poradniki, Sprzęt Fotograficzny,

Współcześnie najpopularniejszymi filtrami fotograficznymi są filtry UV oraz polaryzacyjne. Ciężko się tutaj dziwić- i jedne, i drugie mają bardzo praktyczne zastosowanie. Pierwszy wybieramy najczęściej aby chronił on przedni element obiektywu, ten drugi niweluje refleksy świetlne i poprawia nasycenie niektórych fotografowanych obiektów. W dalszej kolejności fotografowie i filmowcy sięgają po filtry ND. Neutral density, popularnie nazywane szarymi pomagają wyeliminować nadmiar światła kiedy nie mamy innej możliwości na dobranie pożądanych parametrów ekspozycji. Kolejno jeśli chodzi o popularność znajdziemy prawdopodobnie rozmaite filtry efektowe – np. gwiazdkowe i zmiękczające. Na koniec spektrum popularności, zaraz obok filtrów do fotografii podczerwonej znajdziemy bohaterów naszego wpisu – filtry kolorowe.

 

Zasada działania

Pozornie filtry kolorowe wydają się banalne w działaniu, wystarczy spojrzeć przez nie aby zauważyć jak zmieniają obraz. Nie powinniśmy spodziewać się tu niesamowitego efektu, zwyczajnie intensywnie zabarwiają obraz na odpowiedni wybrany przez nas kolor. Samo w sobie to nic bardzo spektakularnego ale aby wykorzystać potencjał tego zjawiska musimy uświadomić sobie, co tak naprawdę dzieje się w tej sytuacji.

Filtr kolorowy zmienia proporcje światła które przez niego wpada – blokuje światło o określonym kolorze, a inne przepuszcza. Jest to najlepiej widoczne kiedy z finalnego obrazu wykluczymy kolor – dlatego właśnie filtry kolorowe najczęściej wykorzystywane są przy fotografii monochromatycznej, zwłaszcza analogowej. W celu lepszego zrozumienia efektu możemy przyjrzeć się poniższym przykładom.

 

 

Użyj suwaka, aby porównać oba obrazki

Dla najlepszego porównania, w pierwszej kolejności przyjrzyjmy się jak zdjęcie wygląda w kolorze oraz jak wygląda jego wersja monochromatyczna, gdy nie miał na nią wpływu żaden z filtrów.

 

 

bez filtra / intensywny filtr czerwony

Kolejne zdjęcie przedstawia ten sam kadr, w wydaniu monochromatycznym ale z użyciem intensywnego filtru czerwonego. Filtr ten pochłania bardzo dużo światła, przez co aby zdjęcie pozostało czytelne, zostało wykonane z czterokrotnie dłuższym czasem naświetlania. Widzimy że mimo zmiany tego parametru ekspozycji, zielone winogrona nie są jaśniejsze. Ich jasność pozostała niemal bez zmian lub są nawet odrobinę ciemniejsze. Sytuacja ma się odwrotnie jeśli chodzi o wszystkie owoce w odcieniu czerwonym lub zbliżonym do czerwonego. Pomidor zrobił się wręcz świecący a jabłko bardziej jednolite w odcieniu.

 

 

bez filtra / filtr ocieplający

Efekt który daje filtr czerwony jest bardzo wyraźny, w niektórych sytuacjach może być wręcz zbyt intensywny, dlatego możemy użyć też filtru pomarańczowego. Dawniej służyły one również do korekty balansu bieli, kiedy trzeba było dostosować zabarwienie kolorowego materiału światłoczułego, do oświetlenia delikatnie ocieplając obraz.

 

 

bez filtra / delikatny filtr niebieski

Jeśli zależy nam na efekcie przeciwnym, to możemy również przyciemnić czerwone elementy kadru używając filtru w kolorze niebieskim lub zielonym. Przykład użycia takiego filtru widzimy na ostatnim zdjęciu. Różnica jest w prawdzie niewielka, ale stosując filtr o większej intensywności możemy ją dodatkowo uwidocznić.

 

Odrobina inspiracji

Czasem robiąc zdjęcia monochromatyczne, możemy się zastanowić z jakiego powodu wyglądają one tak odmiennie od zdjęć historycznych. Kiedy przyjrzymy się im, możemy dostrzec że zdjęcia oraz filmy przedwojenne, mimo że też czarno- białe, charakteryzują się innym kontrastem niż współczesne.
Z czego to wynika? Powodów jest najczęściej wiele, doszukiwać się ich możemy w optyce z inną charakterystyką lub analogowej technologii ale jedną z najistotniejszych czynników będzie interpretacja kolorów zależna od materiału światłoczułego. Zdjęcia z okresu przedwojennego wykonywane były na materiałach ortochromatycznych, czyli takich które nie były w stanie rejestrować czerwonej barwy. W konsekwencji tego wszelkie obiekty o czerwonym zabarwieniu wychodziły na zdjęciach jako bardzo ciemne. Na poniższej fotografii możemy zobaczyć wyprawę na biegun południowy z 1909r. Zdjęcie zostało wykonane na materiale ortochromatycznym i warto zwrócić uwagę na flagę zdobywców. Jest to brytyjski „Union Jack” i na jego przykładzie widzimy, że niebieskie elementy flagi naświetliły się poprawnie, natomiast czerwone pozostają ciemne .

źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Orthochromasia#/media/File:Northernparty.png

 

Charakterystyczny wygląd ortochromatycznych fotografii może być też bardzo pożądany w fotografii portretowej. Potrafi on wyeksponować piegi modelki lub modela, nadać pewnego nietypowego charakteru i sprawić, że zdjęcie w charakterystyczny sposób wyróżni się na tle zwykłych czarno-białych portretów.

Chcąc uzyskać efekt przypominający fotografie ortochromatyczne z pomocą przyjdzie intensywny filtr niebieski. Szukając inspiracji warto też pamiętać że ciekawe rezultaty możemy osiągnąć za pomocą różnych barw, nie tylko niebieskiej. Przykładowo jednym z popularnych sposobów na wykorzystanie filtru czerwonego jest przyciemnienie nieba – jego odcień rejestrowany jest wtedy jako bardzo ciemna szarość co pozwala wyodrębnić chmury i mocno podnieść kontrast. Efekt możemy zobaczyć na poniższym zdjęciu. Możliwości z całą pewnością nie kończą się tutaj i jedynie od nas zależy jak wykorzystamy potencjał pozornie niezbyt ciekawych, kolorowych szkiełek.

fot. r.chojnacki

Dobór filtrów

Kiedy już zdecydujemy się na eksperymenty, jedyne co nam pozostaje to zaopatrzenie się w filtry. Ponieważ nie są one bardzo popularne, to dotarcie do nich może być problematyczne – dlatego na koniec kilka praktycznych porad w tej kwestii.

Dostępność filtrów kolorowych zmalała wraz z pojawieniem się fotografii cyfrowej, dlatego warto zacząć poszukiwania od rynku wtórnego. Zaletą filtrów z drugiej ręki będzie zdecydowanie cena, ale niestety możemy spotkać się z bardzo ograniczonym wyborem rozmiarów – dawniej obiektywy często były znacznie mniejszych rozmiarów niż współczesne.
Jeśli zależy nam na wykorzystaniu filtrów z obiektywami o większych średnicach przedniego elementu, to warto zaopatrzyć się w system filtrów typu Cokin. Będziemy tutaj potrzebować holderu, pierścienia mocowanego na obiektywie oraz samych płytek z filtrami. Wszystkie elementy powinny być łatwo dostępne, a co więcej, również nie nadwyrężymy nimi naszego budżetu. System Cokin P posiada również kilka zalet w stosunku do tradycyjnych filtrów – np. możemy używać go ze szkłami o różnych średnicach mocowania na filtr, eliminując potrzebę zakupu oddzielnego filtra dla każdego. 
Istnieją też proste metody na symulowanie efektów które dają filtry kolorowe. Niektórzy producenci aparatów, oferują w nowszych modelach profile kolorystyczne z symulacjami filtrów, a większość programów graficznych umożliwia nam kontrolę nad jasnością określonej barwy przy konwertowaniu zdjęcia na czarno-białe. Zastosowanie oprogramowania w sposób umiejętny może nam w pewnym stopniu zastąpić zestaw filtrów, a co więcej, możemy retrospektywnie zmienić wykonane już zdjęcia kolorowe, co stanowi dużą zaletę tego rozwiązania.

Dla osób najbardziej zainteresowanych tematem, z pomocą może przyjść technologia analogowa – na rynku są dostępne filmy czarno-białe różniące się interpretacją kolorów, w tym filmy ortochromatyczne i ortopanchromatyczne.

 

 

 

 

Data: 19 listopada, 2020
Autor: Radosław Chojnacki
Udostępnij: